Anketler Yapımı

3.1.10.ANKETLER YAPIMI

Stratejik Planlama hazırlıklarında kullanılan önemli veri ve bilgi derleme 
araçlarından biri de anket olarak kabul edilir. Stratejik planlamanın ihtiyaç 
duyduğu her evrede anket yapılmaktadır.

Amaca uygun olan anket türlerinden biri veya birkaçı seçilebilir. Anketlerin 
en çok planlama açısından yazılı olanları tercih edilmelidir. Sözlü 
anketler yapılıyorsa sonuçları itibarıyla yazılı duruma dönüştürülmelidir. 
Anket hazırlayanların ve anket sonuçlarını yorumlayanların alanının uzmanı 
olması gerekir. Anket sırasında bilimsel ve teknik yöntemler mutlaka kullanılmalıdır. 
Üretilen anket sonuçlarına objektif yaklaşılmalı, bilimsel titizlik 
gösterilmelidir.

Anketler, stratejik plan yapımında en sık kullanılan yöntemdir. Çünkü 
plan, gelecek öngörüsünü ortaya koymaktadır. Bunun için yereldeki insanların 
gelecekle ilgili beklentilerine ışık tutacaktır. Beklentileri tespit etmek, 
eğilimleri belirleme, görüş ve öneriler almanın yolu da anket, kamuoyu 
yoklamaları ve görüşler almadan geçer. Dolayısı ile anketler mutlaka yapılmalıdır.

Her yerel yönetim koşullarına göre, planlama anlayışına göre, farklı anketler 
yapabilir. Anketin içeriği ne olursa olsun şeklen birbirine benzer. 
Anketler plan kurgusuna göre belirlenen hedef kitleye yönelik önceden 
özenle hazırlanır. Anket yoluyla bilgilerin derlenmesi, yorumlanması, veribilgiye 
dönüşmesi, şekillenmiş olarak kullanıcılara sunulması tamamen 
bilimsel bir konudur. Dolayısı ile uzmanlık çalışmasıdır. Yerelde yeterli düzeyde 
eleman ve uzman bulunmaz. Bu nedenle, anket yapılmadan önce 
ekipler kurulmalı, anket eğitimi verilmelidir. Ayrıca anket yapılan kamuoyu 
önceden bilgilendirilmeli ve amaç açıkça anlatılmalıdır.

Yerel yönetimin büyüklüğü ve kaynak durumuna göre anketler uzman 
kuruluşlarca da yaptırılabilir. Öyle de olsa yerelin temsilcileri grupta bulunmalıdır. Plana uygun soru ve mesajların seçimi, uygulanışı, analizi yönetimin 
sorumluları ile birlikte yapılması, hata payını azaltır. 
Anketten önce gerekli araç, gereç, materyal, malzeme, insan kaynakları 
temin edilmeli, hazırlanmalıdır. Anketle belirli program dâhilinde, zaman 
aralığında başlanmalı ve bitirilmelidir. 
Yerel yönetim stratejik planında kullanılan anketler.

3.1.10.1.Delphi Anketi

Delphi yöntemiyle yapılan il-ilçe gelişim sorgulaması anketi sınırlı sorulardan 
oluşmaktadır. Stratejik gelişim planı ana çatısını, bir başka ifadeyle 
kurgusunu oluşturmaktadır. Sorular uzman grup tarafından yerelin planlama 
yaklaşımlarını, eğilimlerini, beklentilerini ortaya çıkarmak amacıyla 
hazırlanmaktadır.

Yerel geleceğini kurgulamak üzerine tasarlanan sorular önce paydaşlar, 
sonra akil adamlar süzgecinden geçirilerek neticelendirilir. Yerel gelişim 
sorgulamasına, paydaşlar ve akil adamlar katılmalıdır.

Yerel gelişim sorgulaması, arama toplantılarında delphi yönetimi kullanılarak 
sorulan sorular sonucunda şekillendirilir. Daha sonra her sorunun 
analizi yapılarak planlama çatısı oluşturulmaya çalışılır. Gelişim sorgulaması 
sonucunda plan eksenleri, stratejik alanlar, gelişim öncelikleri, temel 
stratejiler, mekânsal planlama eğilimleri ve gelişimde rol alan aktörler belirlenir.

3.1.10.2.Akil Adamlar Anketi

Akil adamlar stratejik planlamada çok sık ve zorunlu olarak kullanılan 
karar alma yöntemidir. Yerel stratejik gelişim planında da akil adamlar karar 
alma konularında kullanılır. Akil adamlar paydaş grupların içinde olmakla 
beraber onların dışında planlamanın seçim ve karar bölümünde rol alırlar.

3.1.10.3.Paydaş Anketi

Paydaşları yapılagelen plan tecrübelerinin ışığında, yerele cevap verebilecek 
şekilde dört grup altında işlemeliyiz.

İç Paydaş Anketi 
Paydaşlar yerelin stratejik gelişim planı temel yapıcılarıdır. Plan paydaşlar 
eliyle şekillenerek sonuçlandırılır. Bu nedenle paydaş anketleri planın 
bugünden hareketle geleceğini şekillendirmede önemli rol oynar.

İç paydaşlar yerelde daimi ve geçici yaşayanlar, yararlananlar, etkilenenler 
olarak gruplandırılır ve tanımlanır. Ayrıca iç paydaşlar, yerelde yaşayan 
kişiler ve kurumlar şeklinde de gruplandırılır. Kurumlar hem kurumsal görüş 
aktarırlar hem de temsilcileri ile toplantılara katılırlar.

İç paydaş anketleri toplantılar, görüşmeler, fikir alışverişi ortamlarında 
yazılı ve sözlü alınarak üretilir. Elde edilen sonuçlar soru bazında ayrı ayrı 
yorumlanarak planlama analizinde kullanılır.

İç paydaş anketi için sorular hazırlanır. İç paydaş anketinden elde edilen 
sonuçlar yorumlanarak planlama analizinde ve plan kararlarında etkili 
olarak kullanılır. Planlamanın katılımcı yanı, iç paydaş anketlerinin rolüne 
verilen değer ile güçlendirilir.

İç paydaş anketlerini plan bütünlüğünü oluşturmada önemli rol üstlenir. 
İç paydaşların yerelin bütünlüğünü temsil etmedeki bütüncül rolü dikkate 
alındığında planın yerelle üst üste örtüştüğü görülür.

Dış Paydaş Anketi

Paydaşlar plan çalışmalarında ikiye ayrılarak ele alınır. İç paydaşlar yerelde 
yaşayan ve yararlanan olarak belirlenirken, dış paydaşlar yerelin dışındaki 
kişi ve kurumlar olarak tanımlanır. Planlama çalışmalarına dış paydaşlar 
katılır. Dış paydaşlar yerel dışında bulunan dış paydaşlar toplantılar, 
görüşmeler, yazılı - sözlü fikir alışverişleri ve iletişim teknolojileri yoluyla 
planlama çalışmalarına katılır.

Dış paydaşlar yerelde ikinci derecede rol alan grup olarak değerlendirilir. 
Konumları itibarıyla yerelden hem etkilenen hem etkileyen durumdadır. 
Bu nedenle yerel planlamasında rolü ve yerleri önemsenmelidir. 
Dış paydaşlar sadece planın şekillenmesinde değerlendirilir. Dış paydaşlardan 
dışarının plana bakışını tespitte de yararlanılır. Dış paydaş anketi 
çalışmalarında elde edilen görüşler çevrenin plana bakışını ortaya çıkarır. 
Böylece plan çevresiyle bütün olarak hazırlanırken dış paydaşlar önemli rol 
alırlar.

Yararlanıcılar

Yararlanıcılar yerel alan içerisinde bulunurlar. Planlama açısından dış 
paydaş konumundadır. Bu nedenle dış paydaş anketi uygulanır.

Etkilenenler

Etkilenenler yerel alan dışında yerel alanla maddi manevi bağlantısı 
olan kişi, kurum veya kuruluşlardır. Bunlar da dış paydaş konumundadır. 
Dolayısıyla dış paydaş anketi uygulanmalıdır.

3.1.10.4.Kurum Görüşü Anketi

Kurum görüşü anketi soru formatı şeklinde hazırlanır. Formatta sorular 
sorularak kurumların durumları tespite çalışılır. Kurum görüşü anketi 
yereldeki kurum ve kuruluşlara gönderildiğinden iç paydaş kapsamında 
değerlendirilir.

Kurum görüşü anketinde; durum tespiti, mevcut durum, çevre analizi, 
misyon, vizyon alanlarında sorular sorulur. Sorulardan elde edilen bilgiler 
analiz yapılarak kurumların bugüne ve geleceğe bakışları ortaya çıkarılır. 
Kurumların hangi sektör içinde yer aldıkları, görev ve sorumlulukları, kapasiteleri, 
geleceğe bakışları tespite çalışılır. Üretilen bilgiler planlamada 
değerlendirilir.

3.1.10.5.Memnuniyet Anketi

Stratejik gelişim planının mevcut durum analizinde kullanılan memnuniyet 
anketi kurum ve kuruluşları üzerinden uygulanır. Anket yereldeki 
kamu kurum kuruluşları, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları, odameslek 
kurumlarından hizmet alan kişiler tarafından doldurulur.

Memnuniyet anketi ortalama 20 soru şeklinde hazırlanmalıdır. Sorulardan 
elde edilen veriler analiz edilerek yorumlanmalı ve kurumların memnuniyet 
çıtaları ortaya çıkarılmalıdır.

Memnuniyet anketinde kurumun işlemleri hakkında bilgi, kurum iletişimi, 
kurumdan alınan hizmetlerin yeterlilik derecesi, kurumla iş birliği, 
kuruma ulaşma kolaylığı gibi temel hususlar sorgulanır. Anket sonuçları 
kamuoyu ile paylaşılarak kurumsal iletişim ve motivasyonu güçlendirilmeye 
çalışılmalıdır.

3.1.10.6.Gelişim (Merkez, İlçe, Belde ve Köy) Anketi

Gelişim anketi, yereli temsil eden hedef kitle seçilerek uygulanır. Anket, 
merkez, belde, köy ve sahada birebir insanlarla görüşülerek üretilir. 
Gelişim Anketi yerelin gelişim yönlerini araştırmaya yönelik hazırlanır. 
Plan çalışması stratejik olarak yürütüldüğünden gelecek sorgulaması hep 
öne çıkar. Bunun yanında toplumun önceliklerini ortaya çıkarmak için gelişim 
anketinden yararlanılır.

Gelişim Anketi, stratejik gelişim planının omurgasını oluşturan eksen ve 
alanlar üzerinden sorular hazırlanarak oluşturulur.

Gelişim anketinde ortaya çıkan eğilimler, beklentiler, çözüm önerileri 
alanların gelecek planlamasında değerlendirilir. Alanların vizyondan başlayarak 
stratejiye kadar uzanan çizgisinde etken olurlar.

Anket soruları yukarıda belirtildiği gibi yereli bugünden hareketle gelişimini 
ortaya koyacak şekilde hazırlandığında bir gelecek çalışmasıdır.

Böylece yerelin paydaşları, yerelin bugününe ve geleceğine dair beklentilerini 
ortaya koyar. Anketten elde edilen bilgiler istatistik yöntemleri ile 
analiz edilerek ve yorumlanarak sonuçlar üretilir. Elde edilen veriler gelecek 
planlamasında kullanılmalıdır.

3.1.10.7.Yöre (Belde, Köy, Kırsal ) Anketi

Yöre Anketi, Gelişim Anketinin benzeri olarak kent dışı alanlarda uygulanmak 
üzere hazırlanır. Tıpkı gelişim anketinde olduğu gibi Yöre Anketi de 
yerelin bugününden hareketle geleceğini araştırmaya yönelik düzenlenir. 
Gelişim anketi gibi belde, köy ve sahada seçilen hedef kitleye uygulanır. 
Hedef kitle anket yanında görüş ve önerilerde bulunarak planın yapımına 
katılır. Yöre anketinde, sorular plan eksen ve alanlarına yönelik hazırlanır. 
Elde edilen sonuçlar istatistik yöntemlerle analiz edilerek ve yorumlanarak 
planlamada kullanılmalıdır.

3.1.10.8.Gençlik Anketi

Gençlik, yerelde nüfus oranına bakıldığında en büyük katmanı oluşturur. 
Yaşam açısından bakıldığında gelecek vadeder. İlerde uzun planlama 
dönemlerinde gençlik var olacaktır. Üstelik, gelecek beklentileri çok olan 
kesim gençliktir. Öyle olunca gençlerin yerelin geleceğine dair beklentileri, 
sorun-çözüm önerileri, stratejileri mutlaka planda yer almalıdır. 
Bu amaçla gençler üzerinde anket hazırlanarak uygulanmalıdır.

Üniversite

Üniversite kesimi gençliğin önemli bir bölümünü oluşturur. Yerel alanda 
üniversite, fakülte veya yüksekokul bulunması hâlinde buralarda gençlik 
anketi uygulanır. Gençlerin önemli bir kısmının yabancı yerlerden olduğu 
dikkate alındığında daha çok yerelde yaşayanlar veya bağlantılı olanlar 
üzerinden anket yapılmalıdır.

Eğitim Kurumları

Eğitim Öğretim Kurumları ve Milli Eğitim Bakanlığında bağlı eğitim kurumlarında 
okuyan gençler üzerinde gençlik anketi uygulanır. Gençlerin 
anket açısından 18 yaşın altında olmaları ayrıca değerlendirilmelidir. Gerekirse 
anket uygulanmayıp anket soruları üzerinden ucu açık kompozisyon 
veya yarışmalar yapılarak ankete benzer uygulama yapılmalıdır

3.1.10.9.İmaj Anketi

İmaj anketi yerelin hâlihazırdaki imajını tespit etmek ve gelecekte olması 
gereken imajını belirlemeye yönelik hazırlanır. Ankette 10-20 arası soru 
belirlenir. Anket, gelişim planı arama konferansına katılan hedef kitleye 
sorularak üretilir.

Elde edilen bilgiler analiz teknikleri yöntemiyle yorumlanarak sonuçlanır. 
Sonuçlar yerelin gelecek planlamasında kullanılmalıdır.

3.1.10.10.Markalaşma Anketi

Kent markası yanında, il-ilçe coğrafyasına özgü marka değerler, yerler 
ve unsurlar bulunur. Hepsine bütün olarak bakılmalıdır. 
Yerel alanı kentle beraber görüp markalaşma anketi hazırlanır ve yapılır. 
Burada amaç, yerelin marka yönünü öne çıkararak gelişimine katkıda bulunmaktır. 
Öte yandan marka, tanınmanın önemli bir aracıdır. Bu sayede 
yerele, dışardan kaynak-sermaye aktarımında önemli rol oynar. 
Marka anketi ile olumlu, olumsuz yönlerinin ortaya çıkarılması, yerelin 
kendini toparlaması sağlanır.

Anketler yapılarak belgeler dokümanlar elde edildikten sonra bunlar 
istatistik program ve teknikleri kullanılarak bütünleştirilir ve analiz edilir. 
Anket programcısı ve analizi için uzman ekip oluşturulmalıdır. Ekip kurulamıyorsa 
dışardan teknik, uzmanlık desteği veya danışmanlık desteği alınmalıdır.

3.1.10.11.Rekabet Gücü Anketi

Rekabet gücü analizi planlamada mevcut durumu ortaya koyan önemli 
göstergelerin başında gelmektedir. Her planlamada özellikle alan planlamasında 
rekabet gücü analizi yapılmaktadır. Yerel stratejik gelim planında 
aynı yolla rekabet gücü analizi yapılır. Rekabet gücü analizi yapılırken olan 
anket düzenlenmelidir.

Rekabet gücü analizi yerel stratejik plan arama toplantılara katılan paydaşlara 
sorulur. Rekabet gücü anketi 10-20 arası ucu kapalı olarak hazırlanır. 
Katılımcı paydaşların hepsi anketi doldurulmalıdır. 
Rekabet gücü anketi istatistik yöntemlerle analiz edilerek yorumlanır, 
elde edilen sonuçlar mevcut durum analizi ve gelecek planlamasında kullanılmalıdır.

3.1.10.12.Etkileşim Bölgesi Anketi

Her plan bölgesinde olduğu gibi yerelin de içinde bulunduğu etkileşim 
bölgesi/alanı bulunmaktadır. Etkileşim bölgesi yereli çevreleyen il-ilçeler, 
belediyeler olarak seçilir. Etkileşim bölgesi etki derecesine göre birinci ve 
ikinci halkaya ayrılır.

Etkileşim bölgesi için iki anket düzenlenmelidir. Bunlardan bir tanesi 
yereli çevreleyen yerler dış paydaş kabul edildiğinden dış paydaş anketi, 
diğeri bu yerlerin özelliklerini yansıtan etkileşim bölgesi anketidir. 
Etkileşim bölgesi dış paydaş sayıldığından dış paydaş anketi, yukarıda 
açıklandığı gibi yerel dışında bulunan kişi ve kurumlara uygulanır.

Etkileşim bölgesi anketi, etkileşim bölgesinde bulunan yerleşim üst 
yönetim ve yöneticilerine uygulanır. Stratejik gelişim planı ekibi etkileşim 
bölgesi ilçelerini ziyaret ederek arama toplantıları düzenlenir. Toplantılar 
sırasında anket uygulanır.

Anketlerde bölgenin yerele bakışı, bölgeden yerelin görünüşü, yerelin 
geleceğine bölgenin yaklaşımı hususları araştırılır. Ayrıca bölge içinde birlikte 
ve dengeli kalkınma yolları, işbirliği ve rekabet durumları ortaya çıkarılır. 
Tespit edilen eğilim ve beklentiler planlamada yer bulmalıdır.