Gelecek Öngörüsü

4.2.1. GELECEĞI TASARLAMAK

Plan örgüsü, planın yazım, raporlama ve metinleri oluşturma bölümüdür.
Planlama süreci boyunca yapılan iş ve faaliyetler, üretimler havuzda
toplanır. Sıra bunları ipek böceğinin ağı örmesi gibi örmeye gelir. Stratejik
plan örgüsü Stratejik Plan modelinin içini örme ve doldurma işidir. Tıpkı
ipek böceğinin kozasını öre öre merkeze çekildiği gibi. Ondan dolayı bu
bölüme “plan örgüsü” demekteyiz.
Plan örgüsü bir kumaşın örülmesi gibidir. Pamuktan ipliğe, iplikten
tezgâha giden bir süreçte kumaş dokuma bölümü plan yapımını temsil
eder. Malzemeler hazırlanır, işlenir örülerek kumaş (plan) hâline getirilir.
Plan gelecek tasarımı peşindedir. Yapılan iş, çerçevesi önceden çizilen
geleceği dokumaktır.
Bu bölümde veri-bilgiler, üretimler, birikimler planlama modeline uygun
şekilde gelecek öngörülerine dönüşür. Planın da ana alanı burasıdır.
Planın temeli kabul ettiğimiz, yapısını onun üzerine kurduğumuz geleceğe
yönelik kararlar topluluğunu kapsayan bölüme çeşitli isimler verilmektedir.

  • Geleceğe bakış (DPT)
  • Gelecek yönetimi
  • Gelecek tasarımı
  • Gelecek öngörüsü
  • Gelecek örgüsü
  • Gelecek ne hâlde?
  • Gelecek nasıl olacak?

Stratejik plan hazırlarken temel hatalar yaparız. Bunlar; plan birimi olmayışı,
uygulamaların somut sonuçlarının ölçülememesi, geri döngülerin
yapılmamasına bağlarız. Böylesi bir kontrol mekanizması olmayınca planda
neyin doğru, neyin yanlış olduğunu göremeyiz.
Planlar birbirine ne kadar çok benzerse “iyi plan” yaptığımızı zannederiz.
Hâlbuki kalkınma planlarını uygulama oranına göre ölçüyorsak, stratejik
planları da uygulamalara göre ölçmeliyiz. Plan kendi içinde ölçme-değerlendireme-
geri besleme mekanizmasını getirmelidir.
Buradan şu yargıya varıyoruz. Asıl planlar, parlak vizyonlar, şahane amaçlar, hoş gelen hedefler, kurtarıcı stratejiler kâğıt üzerinde yazılanlar değil, uygulanabilir olanlardır. Uygulama kaynaklarımız kadar değil irademiz
kadar ilerler. Aynı kaynağı kullanıp birbirinden farklı gelişen yan yana
iki yereli böyle açıklayabiliriz. Plan kendi kurgusu ile kendini yaşatmalıdır.
Görüldüğü gibi, plan basit bir çalışmanın ötesinde yerel yönetimin gelecek
davasının kılavuzu olan ciddi çalışmadır. Kendi içinde, kendini boğan
bir kılavuz ile yolun şaşırılacağı açıktır. Plan titizlikle, nakış nakış (tutarlı, geçişli,
bağlantılı, sebep-sonuç ilişkili, bağımlı) örülerek elde edilmelidir.

Plan örgüsü anlatılanlar gibi zor bir çalışma değildir. Her yanı, her süreci
uzmanlık isteyen, bilimsel çalışma da sayılamaz. Önemli olan iyi niyetle,
samimi, özgün, doğal, yerel gerçeğe uygun olmasıdır. Uygulama başarısı
da burada gizlidir.

PLAN ÖRGÜSÜNDE YAPILAN HATALAR

1. Vizyon-misyon tartışmasına takılıp ufkumuzu göremeyiz.
2. Yerel yönetim misyonunu anlaşılır, açık, net ortaya koyamayız.
3. İlkeler, değerler, gerçeğimize uygun, ayakları yere basan beyanlar şeklinde belirlenmez.
Evrensel, kulağa hoş gelen kelimelere takılırız.
4. Yereli tetikleyen, harekete geçiren ana unsurlar; ortak payda, ruh ve kimlik kavramlarıdır.
Planda buna yeterince yer vermeyiz.
5. Amaçlar uçuk olursa misyondan beslenmez. Temenniler ile karıştırılır. Hâlbuki amacın
plan döneminde gerçekleşiyor, ulaşılıyor olması lazımdır. Amaçları oturtamayız.
6. Hedefleri kendi başına, bağımsız yazarız. Hâlbuki hedefler, amaçların adım adım ilerlemesi
hâlidir. Daha kısa, daha çeşitlidir. Tek amaç için tek hedef kısır döngü getirir. Hedeflere
fazla eğilmeyiz, zengin tutmayız.
7. Strateji belirlemek, oluşturmak muğlak kalır. Açık, net, anlaşılır, uygulanır strateji oluşturmakta
zorlanırız. Stratejiyi gücümüze göre değil yeteneklerimize göre oluşturmalıyız.
Stratejiyi oluştururken kaynak, imkân ve para tuzağına düşmemeliyiz.
8. Eyleme dönüşmeyen strateji temenniden öteye geçmez. Strateji eylem ile somutlaşır,
varlığını gösterir. Tıpkı bir aracın yol alması gibi bakmalıyız. Eylem planı, stratejik planın
hareketli hâlidir.
9. Performans planı eylem planının yıllık adımlarıdır. Performans planlarını, hiç stratejik
plan yokmuş gibi hazırlarız. Eldeki kaynaklara göre düzenler, uygularız. Bu durumda plan
raflarda kalır. Performans planı da amaç-hedef-strateji çizgisi verilmeden yazılamaz.
10.Performans göstergeleri afaki yazılır. Hâlbuki göstergeler sayısaldır. Teknik çalışmayı gerektirir.
Plan uygulama başarısı yalnızca performan göstergelerine dayandırılamaz.
11.Planın ölçme-değerlendirme-geri döngü sistemi hem bağımsız yürütülmeli hem de
bilimsel ölçülere göre yapılmalıdır. Unutmayalım plan başarısı rakamlara hapsedilemez.
Plan başarısının gücü sahiplikten gelir. O da katılımcılık, yönetişim gibi kavramlar ile tanımlanır.