4.2.11.Stratejiler

Stratejiye planın uygulama ayağı olarak baktığımızda, önemini daha iyi anlarız.

İşe diğer basamaklar gibi stratejinin sınırları, çevresi olduğunu bilerek başlamalıyız. Stratejiyi kültürümüzde bohçaya benzetebiliriz. Dört köşesi olan bez parçasının bohça olabilmesi için dört parçanın bir araya getirilerek düğümlenmesi halinde içine malzeme konabilir. Kaynakları, izlenen yol, yöntem ve yapılan eylemler bohçanın dört ucu gibi görev yapar. Anlatmak istediğimiz gayet açıktır. Stratejinin yani geleceğe yönelik söylenen her cümlenin tıpkı bohça gibi dört unsuru taşıması ve uygulanabilir olması gerekir. Buna dört başı mamur strateji denir.

Strateji en kolay anlayacağımız dille ne yapılacağını gösteren hareket tarzıdır. Planlama çalışmalarında strateji çoğunlukla muğlak kalmaktadır. Planlar ne yapılacağını söylerken nasıl yapılacağına değinmezler. Bu yüzden “strateji” aydınlanmamış, kapalı kalır. Stratejiyi açmak, anlamak, özümsemek plancı için gereklidir.

Strateji planda gelinen son yerdir. Artık oradan öte atılacak adımlar gelir. Buna eylem planı deriz. Eylem harekete geçme anıdır. Tıpkı bir avcının avına atışılışına benzer. Avı vurabilmesi için elindeki silahı iyi tanıması gerekir. Stratejimizi iyi kurguladığımızda atışımızı (eylemimizi) ona paralel yaparız. Başka şekilde söylersek strateji donanmış hâlimizdir. Yapacaklarımız da donanımımız kadar olacaktır. Özetleyelim strateji, işin gelip dayandığı son noktadır.

Strateji oluştururken kendimize özgü gerçeklerden hareket etmeliyiz. Stratejik plan tamamen liderin himayesinde, sorumluluğunda başlar, uygulanır ve sonuçlanır. Lider yerel yönetim hayatının bir döneminde stratejik plan uygulamakla kendi varlığını, yaklaşımını o döneme yansıtmaktadır. Stratejik planlar dönemleri itibarıyla farklı olacaktır. Bu farklılık başkanın politikalarının plana işlenmesi ile meydana gelir. Bunun planda gerçekleşmesi, stratejilerin yerel yönetim liderlerinin politikalarının süzgecinden geçmesiyle sağlanır. Sistem böyle yürütülürse lider, kendine ait olan stratejilere, plan kararlarına sahip çıkar. Riskleri ve sorunları sahiplenir. Sonuçlara katlanır. Planda gücünü gösterir.

Yeni strateji oluştururken veriler toplanır, değerlendirilir, seçme ve analiz yapılır. Strateji mutlaka misyondan hareketle vizyonun ışığı altında geliştirilmelidir. Strateji oluştururken alternatif stratejiler ortaya konmalı, çözüme en uygun seçim yapılmalıdır.

Yerel yönetim stratejik plan çalışmalarında strateji ayrımına gidilmektedir. Plan kapsamında alan-alt alan stratejileri yanında kurum-bölüm stratejileri de yazılabilir. Bunlar, planın ana çerçevesi içinde kalındığında amaç

ve hedeflerle bağlı oluşturulduğunda plan bütünlüğünü bozmaz. Tersine planı zenginleştirir, uygulama gücünü artırır.

Stratejiler arama ve alan toplantılarında ortaya konan çözümler üzerinden oluşturulmaya çalışır. Çözüm önerileri önce kendi içinde toplanır, ayıklanır, çapraz sorgu yapılır, ilgili alan veya alt alanlar yerleştirilir. Çözümlerden strateji cümleleri çıkarılır. Buna ham (işlenmemiş) stratejiler diyoruz.

STRATEJİYİ OLUŞTURAN BESLEYEN KAYNAKLAR

• Vizyon

• Misyon

• Amaç

• Hedef

• SWOT

• Eğitimler

• Senaryolar

• Gelişim öncelileri

• Gelişim stratejileri

• Kritik başarı faktörleri

• Sorun-çözüm

STRATEJİ OLUŞTURURKEN UYACAĞIMIZ İLKELER

• Uzun dönemli politikalar üretme yoluna gidilmeli

• Güçlü stratejiler üretilmeli

• Amaç-araç uygunluğuna önem verilmeli

• Kaynakların etkin ve verimli kullanımı esas alınmalı

• Esnek ve tedbirli olunmalı

• Yapılabilir ve gerçekleşebilir olmalı

• Paydaşlarca benimsenmeli, kabul görmeli

Ham stratejiler önceden belirlenen amaç ve ona bağlı oluşturulan hedeflere göre çapraz sorgu yapılarak netleştirilir. Bir hedefin altında o hedefi gerçekleştirmeye yönelik birden fazla strateji üretilebilir. Strateji hedeflere bağlı hazırlandıktan çapraz sorgu işlemine geçirilir. Stratejiyi oluşturan faktörler bir araya getirilerek stratejilerle çapraz sorgu yapılır. Strateji SWOT ile karşılaştırılır. Her stratejinin SWOT yönü bulunur. Strateji hedeflerle uyumlu hale getirilir. Yerel yönetim politikaları süzgecinden geçirilir. Karşılıklı çapraz sorgularla düzeltilen strateji artık eyleme temel teşkil eder.

Unutmayalım stratejiler baştan üretilemez. Pek çok bileşenin bir araya gelmesi ile oluşturulur. Planın en son süreçlerinde şekillenir. Bir sıvının imbikten geçerek son halini almasına benzer.