4.1.3. Sorun-Çözüm Analizi

Her yerel yönetim hizmet verdiği alanın sorunlarını, çıkmaza dönüşen konularını çözmek, çözüme kavuşturmak ister. Yerel yönetimlerin varlığı sorunları çözmek içindir. Zaten belediye kanunları halkın mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamayı yerel yönetimlerin temel amacı saymıştır. Bu amacı gerçekleştirecek her türlü tedbirleri yerel yönetimler almaktadır. Yerel yönetim stratejik planları da bunların başında gelir.

Yerel yönetimler stratejik plan yaparken yerelin sorunlarını tespit etmek ve çözmek için nasıl bir yol izler?

Diyebiliriz ki, stratejik plan da sorun çözüm eksenine dayanır. Yani, plan hangi usulle yapılırsa yapılsın sorunları çözmeye, bunun için yol ve yöntemler üretmeye çalışmalıdır. Eylem planı ile harekete geçer. Performans göstergeleri ile çözümleri ölçer.

Sorun-Çözüm arama toplantılarının arasında en önemli olanıdır. Stratejik planın en somutlaşacak yanının masaya yatırılmasıdır. Sorun-çözüm toplantılarından verimli netice alınabilmesi için alanlar (alt alanlar) veya belirlenmiş konular üzerinden “nominal grup” toplantısı öncesi hazırlık yapılır. Toplantı ekibi canlı ve dinamik olarak toplantıyı yönetir. Sorun-çözüm toplantıları, sonu gelmeyecek tartışma ve münakaşalara uygun ortamdır. O nedenle görüşler yazılı alınmalı, bilişim teknolojileri kullanılarak sunulmalı, tartışmalara az zaman ayrılmalıdır.

Sorun-Çözüm Analizi Nasıl Yapılır?

Sorun-çözümü ortaya koyan kaynaklar çok çeşitlidir. Daha açık söyleyelim. Her çalışmada, araştırmada, toplantıda orun-çözüm tespiti yapılır. Bunları not ederek sorun-çözüm listesi oluşturulur. Hepsi sorun havuzuna atılır. Sorunlar-çözümler karmaşık şekilde ortaya konursa ayıklamak, gruplandırmak zorlaşır. Aslında her plan yapımı sırasında sorun-çözüm kirliliği yaşanır. Bilgileri ayıklamak, doğrulara ulaşmak zorlaşır. Bunun için “sorun ağacı yöntemi” uygulanır.

Sorun ağacı sorunları ayıklamaya, sorunun kökenindeki ana sorunu bulmaya yarar. Sorunlar bir araya getirilerek tablolaştırılır. Grup tartışması veya atölye çalışması yoluyla benzerler ayıklanır, ana sorunlara ulaşılıncaya kadar aynı yol izlenir.

Sorun-çözüm toplantıları birçok alan dair gruplar tarafından yapılıyor iken ortaya benzer sorular ve çözüm önerileri çıkabilir. Çalışma grupları, bunlar üzerinde çalışarak eşleştirme, birleştirme ve eleme yöntemlerini kullanır. Böylece tekrarlar, benzerler ortadan kaldırılır.

Sorunların ayıklanarak, gruplandırılması azaltılması yetmez. Bunların ana (temel) sorunlar, acil sorunlar, çıkmaza dönüşmüş sorunlar şeklinde de ayrılması yararlıdır. Sorundan çözüme, ordan da hedef ve stratejilere gidileceğinden böyle bir gruplandırma gerekir. Ayıklanan sorunlar yerel açısından önemi, değeri, ağırlığı tabloda ölçülür. Aynı tabloda alan açısından önemi, ağırlığı ölçülür. Her ikisinin çarpanı ile ulaşılan puanlar sıralanır ve orunlar öncelikli halet getirilir, tablo oluşturulur. Sorunlar ayıklanıp gruplandırılır, alanlara ayrılır, ağırlık puanları alınarak sıralnırsa, plana “doğru veri” hazırlanmış olur. Her alanın sorun-sepeti de doldurulur. Doğru sorundan doğru çözüm, onlardan doğru adımlar (eylem) çıkar. Unutmayalım. Sorun-çözüm tespitinin başka yöntemleri de var. Plancılar bunlardan birini veya bir kaçını seçerek netice alır. Önemli olan gerçekçi ve tam karşılığı olan sorunlar tespit ve analiz etmektir. Aşağıdaki tablo başka bir analiz yolu göstermektedir. Sorun tespiti yapılırken sorun netleştikten sonra bunun çözüm yolları tespitine geçilir. Çözüm usulleri aşağıdaki şekillerde karşımıza çıkar. 1. Raporlarda sorunla beraber çözümde yazılır 2. Kurumlardan sorun-çözüm birlikte istenir 3. Paydaşlar görüşlerini açıklarken sorun-çözüm birlikte istenir 4. Toplantılarda sorun tespit edilirken çözüm tespitine de gidilir 5. Taramalardan sorun-çözümler üretir Yukardaki yapılan çalışmalar yetmez. Plancının karşısına birde planlama sorunları sıralayacak? son şeklini verecek? Şimdi sıralarken uyulan kriterlere bakalım.

Stratejik planların sorun-çözüm ayağında gözüne alacağımız beş temel kriter vardır. Maddeleşmiş her sorunu bu kriterlere göre puanlayarak plan yönünden ağırlığını buluruz. Netice olarak, her sorun; Yerel-alan-Plan kriterleri puanları hesap edilir. Çıkan toplam puana göre sıralanır. Sorun öncelikleri elde edilmiş olur. Plan için gerekli öncelikli sorunları (ve tabi ki çözümleri) sıralamış oluruz.

Burada plancıya bir uyarıda bulunmalıyız. Sorun ve çözümler sıralaması toplantılarda, ekip çalışması sonunda, akil adamların süzgecinden geçerek oluştuktan sonra üzerinde oynanmaz, yeri değişmez. Bu plancının objektifliği ve topluma (ortak akıla) olan saygısının gereğidir. Beş temel ölçüt şunlardır.

  1. Planlama içinde kapsamındamı? 2.Mevzuat. Sorun, mevzuatla yerel yönetime verilmiş görevler arasındamı. Önemi ne kadar?
  2. beyan sorun mu?
  3. 5.Sürdürülebilirlik. Sorunu çözerek ilerde doğacak yeni sorunların engelliyor muyuz. Gelecekte karşımıza çıkmaması için kesin çözülüyor mü? Yukardaki kriterler objektif olarak değerlendirilmelidir. Bu ölçütlere göre sorular sıralanması palana olan güveni sağlar. Planın uygulanma başarısını artırır.

Aklımızda tutalım. Sorun tek, çözüm birden fazla olur. Tıpkı sorun analizinde olduğu gibi aynı yol ve yöntemler kullanılarak çözümler netleşir, sorunun hizasında yerini alır. Her sonunun çözümü kaç tane ise numara verilerek listelenir.

Sorunlar birbirine yakınsa veya benziyorsa çözümlerde aynı olabilir. Bu durumda çözümler karışabilir. Çözümler de sorun gibi “a-z” ye sıralanır, çapraz sorgusu yapılır ve ayıklanır. Temizlenen çözümler listesi netleşir. Hemen söyleyelim buldurğumuz çözüm alternatif çözümlerden biridir. Önemli olan doğru çözüm bulmaktır.