3.1.10.Anketler Yapımı

Stratejik Planlama hazırlıklarında kullanılan önemli veri ve bilgi derleme araçlarından biri de anket olarak kabul edilir. Stratejik planlamanın ihtiyaç duyduğu her evrede anket yapılmaktadır.

Amaca uygun olan anket türlerinden biri veya birkaçı seçilebilir. Anketlerin en çok planlama açısından yazılı olanları tercih edilmelidir. Sözlü anketler yapılıyorsa sonuçları itibarıyla yazılı duruma dönüştürülmelidir. Anket hazırlayanların ve anket sonuçlarını yorumlayanların alanının uzmanı olması gerekir. Anket sırasında bilimsel ve teknik yöntemler mutlaka kullanılmalıdır. Üretilen anket sonuçlarına objektif yaklaşılmalı, bilimsel titizlik gösterilmelidir.

Anketler, stratejik plan yapımında en sık kullanılan yöntemdir. Çünkü plan, gelecek öngörüsünü ortaya koymaktadır. Bunun için yereldeki insanların gelecekle ilgili beklentilerine ışık tutacaktır. Beklentileri tespit etmek, eğilimleri belirleme, görüş ve öneriler almanın yolu da anket, kamuoyu yoklamaları ve görüşler almadan geçer. Dolayısı ile anketler mutlaka yapılmalıdır.

Her yerel yönetim koşullarına göre, planlama anlayışına göre, farklı anketler yapabilir. Anketin içeriği ne olursa olsun şeklen birbirine benzer. Anketler plan kurgusuna göre belirlenen hedef kitleye yönelik önceden özenle hazırlanır. Anket yoluyla bilgilerin derlenmesi, yorumlanması, veribilgiye dönüşmesi, şekillenmiş olarak kullanıcılara sunulması tamamen bilimsel bir konudur. Dolayısı ile uzmanlık çalışmasıdır. Yerelde yeterli düzeyde eleman ve uzman bulunmaz. Bu nedenle, anket yapılmadan önce ekipler kurulmalı, anket eğitimi verilmelidir. Ayrıca anket yapılan kamuoyu önceden bilgilendirilmeli ve amaç açıkça anlatılmalıdır.

Yerel yönetimin büyüklüğü ve kaynak durumuna göre anketler uzman kuruluşlarca da yaptırılabilir. Öyle de olsa yerelin temsilcileri grupta bulunmalıdır. Plana uygun soru ve mesajların seçimi, uygulanışı, analizi yönetimin sorumluları ile birlikte yapılması, hata payını azaltır. Anketten önce gerekli araç, gereç, materyal, malzeme, insan kaynakları temin edilmeli, hazırlanmalıdır. Anketle belirli program dâhilinde, zaman aralığında başlanmalı ve bitirilmelidir. Yerel yönetim stratejik planında kullanılan anketler.

Delphi yöntemiyle yapılan il-ilçe gelişim sorgulaması anketi sınırlı sorulardan oluşmaktadır. Stratejik gelişim planı ana çatısını, bir başka ifadeyle kurgusunu oluşturmaktadır. Sorular uzman grup tarafından yerelin planlama yaklaşımlarını, eğilimlerini, beklentilerini ortaya çıkarmak amacıyla hazırlanmaktadır.

Yerel geleceğini kurgulamak üzerine tasarlanan sorular önce paydaşlar, sonra akil adamlar süzgecinden geçirilerek neticelendirilir. Yerel gelişim sorgulamasına, paydaşlar ve akil adamlar katılmalıdır.

Yerel gelişim sorgulaması, arama toplantılarında delphi yönetimi kullanılarak sorulan sorular sonucunda şekillendirilir. Daha sonra her sorunun analizi yapılarak planlama çatısı oluşturulmaya çalışılır. Gelişim sorgulaması sonucunda plan eksenleri, stratejik alanlar, gelişim öncelikleri, temel stratejiler, mekânsal planlama eğilimleri ve gelişimde rol alan aktörler belirlenir.

Akil adamlar stratejik planlamada çok sık ve zorunlu olarak kullanılan karar alma yöntemidir. Yerel stratejik gelişim planında da akil adamlar karar alma konularında kullanılır. Akil adamlar paydaş grupların içinde olmakla beraber onların dışında planlamanın seçim ve karar bölümünde rol alırlar.

Paydaşları yapılagelen plan tecrübelerinin ışığında, yerele cevap verebilecek şekilde dört grup altında işlemeliyiz.

İç Paydaş Anketi Paydaşlar yerelin stratejik gelişim planı temel yapıcılarıdır. Plan paydaşlar eliyle şekillenerek sonuçlandırılır. Bu nedenle paydaş anketleri planın bugünden hareketle geleceğini şekillendirmede önemli rol oynar.

İç paydaşlar yerelde daimi ve geçici yaşayanlar, yararlananlar, etkilenenler olarak gruplandırılır ve tanımlanır. Ayrıca iç paydaşlar, yerelde yaşayan kişiler ve kurumlar şeklinde de gruplandırılır. Kurumlar hem kurumsal görüş aktarırlar hem de temsilcileri ile toplantılara katılırlar.

İç paydaş anketleri toplantılar, görüşmeler, fikir alışverişi ortamlarında yazılı ve sözlü alınarak üretilir. Elde edilen sonuçlar soru bazında ayrı ayrı yorumlanarak planlama analizinde kullanılır.

İç paydaş anketi için sorular hazırlanır. İç paydaş anketinden elde edilen sonuçlar yorumlanarak planlama analizinde ve plan kararlarında etkili olarak kullanılır. Planlamanın katılımcı yanı, iç paydaş anketlerinin rolüne verilen değer ile güçlendirilir.

İç paydaş anketlerini plan bütünlüğünü oluşturmada önemli rol üstlenir. İç paydaşların yerelin bütünlüğünü temsil etmedeki bütüncül rolü dikkate alındığında planın yerelle üst üste örtüştüğü görülür.

Dış Paydaş Anketi

Paydaşlar plan çalışmalarında ikiye ayrılarak ele alınır. İç paydaşlar yerelde yaşayan ve yararlanan olarak belirlenirken, dış paydaşlar yerelin dışındaki kişi ve kurumlar olarak tanımlanır. Planlama çalışmalarına dış paydaşlar katılır. Dış paydaşlar yerel dışında bulunan dış paydaşlar toplantılar, görüşmeler, yazılı - sözlü fikir alışverişleri ve iletişim teknolojileri yoluyla planlama çalışmalarına katılır.

Dış paydaşlar yerelde ikinci derecede rol alan grup olarak değerlendirilir. Konumları itibarıyla yerelden hem etkilenen hem etkileyen durumdadır. Bu nedenle yerel planlamasında rolü ve yerleri önemsenmelidir. Dış paydaşlar sadece planın şekillenmesinde değerlendirilir. Dış paydaşlardan dışarının plana bakışını tespitte de yararlanılır. Dış paydaş anketi çalışmalarında elde edilen görüşler çevrenin plana bakışını ortaya çıkarır. Böylece plan çevresiyle bütün olarak hazırlanırken dış paydaşlar önemli rol alırlar.

Yararlanıcılar

Yararlanıcılar yerel alan içerisinde bulunurlar. Planlama açısından dış paydaş konumundadır. Bu nedenle dış paydaş anketi uygulanır.

Etkilenenler

Etkilenenler yerel alan dışında yerel alanla maddi manevi bağlantısı olan kişi, kurum veya kuruluşlardır. Bunlar da dış paydaş konumundadır. Dolayısıyla dış paydaş anketi uygulanmalıdır.

Kurum görüşü anketi soru formatı şeklinde hazırlanır. Formatta sorular sorularak kurumların durumları tespite çalışılır. Kurum görüşü anketi yereldeki kurum ve kuruluşlara gönderildiğinden iç paydaş kapsamında değerlendirilir.

Kurum görüşü anketinde; durum tespiti, mevcut durum, çevre analizi, misyon, vizyon alanlarında sorular sorulur. Sorulardan elde edilen bilgiler analiz yapılarak kurumların bugüne ve geleceğe bakışları ortaya çıkarılır. Kurumların hangi sektör içinde yer aldıkları, görev ve sorumlulukları, kapasiteleri, geleceğe bakışları tespite çalışılır. Üretilen bilgiler planlamada değerlendirilir.

Stratejik gelişim planının mevcut durum analizinde kullanılan memnuniyet anketi kurum ve kuruluşları üzerinden uygulanır. Anket yereldeki kamu kurum kuruluşları, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları, odameslek kurumlarından hizmet alan kişiler tarafından doldurulur.

Memnuniyet anketi ortalama 20 soru şeklinde hazırlanmalıdır. Sorulardan elde edilen veriler analiz edilerek yorumlanmalı ve kurumların memnuniyet çıtaları ortaya çıkarılmalıdır.

Memnuniyet anketinde kurumun işlemleri hakkında bilgi, kurum iletişimi, kurumdan alınan hizmetlerin yeterlilik derecesi, kurumla iş birliği, kuruma ulaşma kolaylığı gibi temel hususlar sorgulanır. Anket sonuçları kamuoyu ile paylaşılarak kurumsal iletişim ve motivasyonu güçlendirilmeye çalışılmalıdır.

Gelişim anketi, yereli temsil eden hedef kitle seçilerek uygulanır. Anket, merkez, belde, köy ve sahada birebir insanlarla görüşülerek üretilir. Gelişim Anketi yerelin gelişim yönlerini araştırmaya yönelik hazırlanır. Plan çalışması stratejik olarak yürütüldüğünden gelecek sorgulaması hep öne çıkar. Bunun yanında toplumun önceliklerini ortaya çıkarmak için gelişim anketinden yararlanılır.

Gelişim Anketi, stratejik gelişim planının omurgasını oluşturan eksen ve alanlar üzerinden sorular hazırlanarak oluşturulur.

Gelişim anketinde ortaya çıkan eğilimler, beklentiler, çözüm önerileri alanların gelecek planlamasında değerlendirilir. Alanların vizyondan başlayarak stratejiye kadar uzanan çizgisinde etken olurlar.

Anket soruları yukarıda belirtildiği gibi yereli bugünden hareketle gelişimini ortaya koyacak şekilde hazırlandığında bir gelecek çalışmasıdır.

Böylece yerelin paydaşları, yerelin bugününe ve geleceğine dair beklentilerini ortaya koyar. Anketten elde edilen bilgiler istatistik yöntemleri ile analiz edilerek ve yorumlanarak sonuçlar üretilir. Elde edilen veriler gelecek planlamasında kullanılmalıdır.

Yöre Anketi, Gelişim Anketinin benzeri olarak kent dışı alanlarda uygulanmak üzere hazırlanır. Tıpkı gelişim anketinde olduğu gibi Yöre Anketi de yerelin bugününden hareketle geleceğini araştırmaya yönelik düzenlenir. Gelişim anketi gibi belde, köy ve sahada seçilen hedef kitleye uygulanır. Hedef kitle anket yanında görüş ve önerilerde bulunarak planın yapımına katılır. Yöre anketinde, sorular plan eksen ve alanlarına yönelik hazırlanır. Elde edilen sonuçlar istatistik yöntemlerle analiz edilerek ve yorumlanarak planlamada kullanılmalıdır.

Gençlik, yerelde nüfus oranına bakıldığında en büyük katmanı oluşturur. Yaşam açısından bakıldığında gelecek vadeder. İlerde uzun planlama dönemlerinde gençlik var olacaktır. Üstelik, gelecek beklentileri çok olan kesim gençliktir. Öyle olunca gençlerin yerelin geleceğine dair beklentileri, sorun-çözüm önerileri, stratejileri mutlaka planda yer almalıdır. Bu amaçla gençler üzerinde anket hazırlanarak uygulanmalıdır.

Üniversite

Üniversite kesimi gençliğin önemli bir bölümünü oluşturur. Yerel alanda üniversite, fakülte veya yüksekokul bulunması hâlinde buralarda gençlik anketi uygulanır. Gençlerin önemli bir kısmının yabancı yerlerden olduğu dikkate alındığında daha çok yerelde yaşayanlar veya bağlantılı olanlar üzerinden anket yapılmalıdır.

Eğitim Kurumları

Eğitim Öğretim Kurumları ve Milli Eğitim Bakanlığında bağlı eğitim kurumlarında okuyan gençler üzerinde gençlik anketi uygulanır. Gençlerin anket açısından 18 yaşın altında olmaları ayrıca değerlendirilmelidir. Gerekirse anket uygulanmayıp anket soruları üzerinden ucu açık kompozisyon veya yarışmalar yapılarak ankete benzer uygulama yapılmalıdır

İmaj anketi yerelin hâlihazırdaki imajını tespit etmek ve gelecekte olması gereken imajını belirlemeye yönelik hazırlanır. Ankette 10-20 arası soru belirlenir. Anket, gelişim planı arama konferansına katılan hedef kitleye sorularak üretilir.

Elde edilen bilgiler analiz teknikleri yöntemiyle yorumlanarak sonuçlanır. Sonuçlar yerelin gelecek planlamasında kullanılmalıdır.

Kent markası yanında, il-ilçe coğrafyasına özgü marka değerler, yerler ve unsurlar bulunur. Hepsine bütün olarak bakılmalıdır. Yerel alanı kentle beraber görüp markalaşma anketi hazırlanır ve yapılır. Burada amaç, yerelin marka yönünü öne çıkararak gelişimine katkıda bulunmaktır. Öte yandan marka, tanınmanın önemli bir aracıdır. Bu sayede yerele, dışardan kaynak-sermaye aktarımında önemli rol oynar. Marka anketi ile olumlu, olumsuz yönlerinin ortaya çıkarılması, yerelin kendini toparlaması sağlanır.

Anketler yapılarak belgeler dokümanlar elde edildikten sonra bunlar istatistik program ve teknikleri kullanılarak bütünleştirilir ve analiz edilir. Anket programcısı ve analizi için uzman ekip oluşturulmalıdır. Ekip kurulamıyorsa dışardan teknik, uzmanlık desteği veya danışmanlık desteği alınmalıdır.

Rekabet gücü analizi planlamada mevcut durumu ortaya koyan önemli göstergelerin başında gelmektedir. Her planlamada özellikle alan planlamasında rekabet gücü analizi yapılmaktadır. Yerel stratejik gelim planında aynı yolla rekabet gücü analizi yapılır. Rekabet gücü analizi yapılırken olan anket düzenlenmelidir.

Rekabet gücü analizi yerel stratejik plan arama toplantılara katılan paydaşlara sorulur. Rekabet gücü anketi 10-20 arası ucu kapalı olarak hazırlanır. Katılımcı paydaşların hepsi anketi doldurulmalıdır. Rekabet gücü anketi istatistik yöntemlerle analiz edilerek yorumlanır, elde edilen sonuçlar mevcut durum analizi ve gelecek planlamasında kullanılmalıdır.

Her plan bölgesinde olduğu gibi yerelin de içinde bulunduğu etkileşim bölgesi/alanı bulunmaktadır. Etkileşim bölgesi yereli çevreleyen il-ilçeler, belediyeler olarak seçilir. Etkileşim bölgesi etki derecesine göre birinci ve ikinci halkaya ayrılır.

Etkileşim bölgesi için iki anket düzenlenmelidir. Bunlardan bir tanesi yereli çevreleyen yerler dış paydaş kabul edildiğinden dış paydaş anketi, diğeri bu yerlerin özelliklerini yansıtan etkileşim bölgesi anketidir. Etkileşim bölgesi dış paydaş sayıldığından dış paydaş anketi, yukarıda açıklandığı gibi yerel dışında bulunan kişi ve kurumlara uygulanır.

Etkileşim bölgesi anketi, etkileşim bölgesinde bulunan yerleşim üst yönetim ve yöneticilerine uygulanır. Stratejik gelişim planı ekibi etkileşim bölgesi ilçelerini ziyaret ederek arama toplantıları düzenlenir. Toplantılar sırasında anket uygulanır.

Anketlerde bölgenin yerele bakışı, bölgeden yerelin görünüşü, yerelin geleceğine bölgenin yaklaşımı hususları araştırılır. Ayrıca bölge içinde birlikte ve dengeli kalkınma yolları, işbirliği ve rekabet durumları ortaya çıkarılır. Tespit edilen eğilim ve beklentiler planlamada yer bulmalıdır.