Performans Planı

4.2.20.PERFORMANS PLANI

Performans planı eylem planının yıllık uygulama planıdır. Yıllık plan uygulaması 
olduğundan bütçe, kaynak ve imkânlar ile denkleştirilerek hazırlanır. 
Bir yönüyle plan, bir yönüyle bütçe programıdır. Genellikle uzun 
dönemli bütçe planlaması ile karıştırılır. Performans planı eylem planından, 
o da stratejik plandan beslendiğinden bütçe planlamasına öz ve şekil 
yönünden benzemez.

Performans planı veya programının kamuda mevzuat gereği uygulanması 
zorunlu hâle getirilmiştir. Bu yönüyle standart şekle sokulmaktadır. 
Ancak yerel yönetimlerde performans planı standardı henüz yoktur. Dolayısı 
ile stratejik plana bağlı olarak yıllık hazırlanır ve uygulanır. 
Yerel yönetim stratejik planının “performans planı”nı ikiye ayırarak incelemek 
yerinde olur. Başka bir deyişle performans planına iki açıdan bakmalıyız.

1. Yerelin Performansı 
Stratejik planı kapsamında yerelde gerçekleşen iş ve faaliyetlerin performansı, 
bu kapsama girer. Plan amaç hedef stratejileri eyleme dökülerek 
uygulanırken yalnızca yerel yönetim kaynaklarına dayanmaz. Yerelin 
imkân-kaynak-potansiyellerini harekete geçirmeyi amaçladığına göre, 
bunu uygulamaya dökerken gerçekleşen performansa bakılır. Bu da yerelin 
genel anlamda performansıdır. Bütünlük içinde ele alınır, izlenir, değerlendirilir. 
Yerelin ana performansı yıllık ortaya konur. (Mesela, yerel yönetim 
misafirhane yaptırırken, kendisi yapmasa da turizm açısından yatak 
kapasitesinin artışını da yerelin performansı olarak görmelidir).

Olaya başka açıdan da yaklaşabiliriz. Yerelde gelişme adına ne yapılıyorsa, 
katma değer artışı, üretim, girdi olarak ne hareket varsa bunların kendi 
içinde gerçekleşmeleri sahibini ilgilendirse de bütün olarak bakıldığında 
yereli ilgilendirir. Yerelin sahibi olan yerel yönetim de bunu performans 
planı ölçütlerinde hazırlamalı, izlemeli ve değerlendirmelidir. 
Yereldeki aktivitelere bütün olarak bakılırken planla ilgisi ve bağlantısı

mutlaka kurulmalıdır. Planın amaç-hedef-stratejilerine uygun veriler tablolaştırılmalı 
ve performans yöntemleriyle izlenmelidir. 
Böylesi izleme yerelin kaynak ve potansiyellerinin performansı izleme 
ve değerlendirme durumudur. 
2. Yerel Yöntemin Performans Planı 
Stratejik plana doğrudan bağlı uygulamalar, yerel yönetimin performans 
planı ile gerçekleşir. Sözünü ettiğimiz performans planı iç içe geçmiş 
kısımlardan oluşur.

Performans Göstergeleri

Önceki bölümde işlendiği gibi, performans göstergeleri bir iş veya faaliyetin 
birim bazda ölçen ölçütlerini önceden belirleme çalışmasıdır. Performans 
göstergeleri ve ölçüleri olmadan ölçüm yapılamaz, değerlendirmede 
bulunamaz. Bu nedenle göstergeler performans planının temel eksenidir.

Yıllık Performans Programı

Yıllık performans programı, yerel yönetimin hizmet ve faaliyetlerini 
performans başlığı altında bütüncül olarak değerlendiren sisteme verilen 
isimdir. Yönetimlerin uyguladıkları yıllık yatırım ve faaliyet programına 
benzer. Ama ondan daha kapsamlı, anlamlı ve çok yönlüdür.

Performans programı, planlama tekniğiyle hazırlandığından dolayı 
buna performans planı da denilmektedir. Plan disiplini ile hazırlanır. Tamamen 
teknik çalışmalara dayanır. Sürekli izleme, ölçme ve değerlendirmeler 
yapılır. Sapmalara müdahale edilir, önlemler alınır.

Stratejik planlama uygulanmasına ilişkin yönetmelik (md. 16)e göre, 
performans programları stratejik planların yıllık uygulama dilimlerini oluşturur. 
Performans programları, stratejik planlara uygun olarak usul ve esaslara 
göre yapılır. 
Performans programı diğer deyişle yıla yansıyan stratejik plan hazırlanırken 
aşağıdaki hususlara uyulmalıdır. 
Stratejik plan disiplini ve tekniği uygulanmalıdır

Ekip çalışması yapılmalıdır 
Uzmanlardan, tecrübelerden yararlanmalıdır 
Bilgi teknolojileri, bilgi sistemleri ve programları kullanılmalıdır 
Sürekli yapılması gereken bir faaliyet olduğundan izleme, ölçme, değerlendirme 
ve raporlaması kurum içinde strateji birimince yapılmalıdır. 
Mümkünse bağımsız birim tarafından dışardan yapılmalıdır 
Programda yer alan ifadeler, metinler açık, sade ve anlaşılır olmalıdır 
Çizelgeler, grafikler, tablolar açık olmalıdır 
Rakamlar gerçekçi yazılmalı, karşılaştırma yapılabilmelidir 
Program bilgi işlem ortamında takip edilmelidir 
Program yönetimin sitesinde ilan edilmelidir 
Sapmalar ve ölçümler sürekli izlenmeli, dönemsel raporlarla düzeltmelere 
gidilmelidir 
Bütçe

Program bütçe ile yapılacak projelerin ve faaliyetlerin kaynakları önceden 
tespit edilir. Stratejik planın önceliklerine göre ortaya konan faaliyetler 
ve projeler alternatifleri arasından ayıklanır, maliyetleri çıkarılır.

Program bütçe aşağıdaki faydaları sağlar. 
Bütçenin hazırlanmasına yardım eder 
Alternatifler arasından seçimi kolaylaştırır 
Sabit bir fikirde (proje-faaliyet) kalmayı önler 
Kaynakların etkin, verimli kullanımını sağlar 
Politika ve siyasi tercihlerle uyumunu kolaylaştırır 
Hizmet ve faaliyetleri ölçülebilir kılar 
Performans ölçme ve değerlendirmeyi sağlar 
Proje ve faaliyetlerin hızlı, verimli, etkin yapılmasını sağlar 
Stratejik kararların alınmasına yardımcı olur 
Uygulanabilir proje-faaliyet otaya çıkar 
Bütçeye performans getirir 
Yönetimde keyfiliği ve kayırmayı ortadan kaldırır 
Maliyetlendirmeye iki şekilde yaklaşmalıyız. 
Birincisi, kaynakların bütçeye aktarılan kadarıyla faaliyet ve proje yapmak 
İkincisi, plan önceliklerine göre hazırlanan faaliyet ve projeye koyarak 
temin etmek

Bilindiği gibi stratejik plan uzun dönemli bütçe programı değildir. 
Bu hataya düşülmemelidir. Yereli harekete geçirmek için yola çıkan plan 
her türlü kaynağı, potansiyeli, girişimi, iş birliğini, birlikteliği, yardımı ve 
desteği harekete geçirir. Planın sözünü ettiğimiz kesimlerle birlikte yapılması, 
sahibinin yerel sivil toplum olduğunu gösterir.

Bütçe hazırlamanın tahminlere, rakamlara, seçimlere, kararlara, kabullere 
dayanan zor bir yol olduğu baştan kabul etmeliyiz. 
Bütçe, yerel yönetimin bir gelirlerinin ve giderlerinin tablolar hâlinde 
gösterilmesidir. Bütçe yönetimlerin planına varlık sebebidir. Onunla hizmet 
sunarlar, yaşarlar. Kaynaklar, ihtiyaçlar, talepler ve politikalar bütçeyi 
şekillendirir.

Yerel yönetimlerde denk bütçe esastır. Bir yıl içinde elde edilen gelirlerin 

aynı yıl içinde harcanmasını esas alır. Ancak yılları kapsayan hizmetlerden 
ve yatırımlardan dolayı borçlanma ve kredilenme yoluna gidilmektedir. 
Dolayısı ile bütçe denkliği sağlanamamaktadır.

Ama kâğıt üzerinde gelirler, giderler eşitliği ve denkliği gösterilir. Stratejik 
planlanma, program bütçeyi getirmektedir. Program, bütçeyi yeterli 
görmeyerek performans esaslı bütçe sistemine geçmektedir. Temel amaç; 
gelir-ödenek, gider-harcama ikili sistemlerini program kapsamında hızlı, 
etkin, verimli kullanarak en fazla faydanın gerçekleşmesini sağlamaktır, 
yüzde yüz gerçekleşmeye ulaşmaktır.

Program bütçe ile yapılacak bütün faaliyetler ve projeler, ödenekleri 
karşılarına konmak suretiyle hazırlanır. Bütçe, programlanan işleme ait 
olduğundan, yönetiminin keyfi kararlarını, harcamalarını ortadan kaldırır. 
Yönetime disiplin getirir.

Stratejik planlama yapımı ile beraber performans esaslı bütçeleme sistemi 
de getirilmiştir. Yeni bütçeleme sisteminin amacı, amaçlar ve hedefler 
ile uyumlu performans hedefleri oluşturmak, bu hedefler belirlenirken 
bütçe imkânını göz önünde bulundurmak, hedeflerin harcama birimleriyle 
bağlantılarını kurmaktır. Program bütçede kaynak problemi çok önemli yer 
tutmaktadır. Stratejik planın başarısını, kaynak kullanımından aldığı kabul 
edilmektedir.

Performans Ölçümü

Performans vizyonu ışığında misyonu etrafında ortaya koyduğu amaçlara 
ulaşabilmek için belirlenen hedeflerin uygulanması sırasında karşılaşılan 
uygulama ölçümüdür. Her hedefin gerçekleşmesini sağlayacak stratejilerin 
önceden belirlenerek performans kriterlerine göre ölçülmesi ve 
izlenmesindir.

Eylem planında yer alan stratejiler ve eylemlerin performans ölçütlerine 
göre dönemsel ve yıllık olarak ölçülmesine dayanır. 
Her yılsonunda uygulamaya konulan eylemleri gerçekleşmesi ve sapmaları 
ölçülür, başarı başarısızlık değerlendirmesi yapılır, geri besleme 
yolu ile daha etkin verimli sonuçlar alınmasına çalışılır. Bağımsız birimler 
her eylemin uygulaması aşamasında performans ölçüsü belirlenmeli, bu 
sisteme göre sonuçlar gözden geçirilmelidir.

Performans İzleme-Değerlendirme

Stratejik planı bütün olarak izleme-değerlendirme ile performans 
izleme-değerlendirmeyi birbirinden ayırmak gerekir. Performans izleme, 
performans planının gerçekleşmeleri üzerinden yapılır. Uygulamada hedeflere 
ulaşım, sapmalar, başarı-başarısızlık önceden belirlenen ölçütler 
ışığında ölçülerek izlenir ve değerlendirilir.

Performans izleme değerlendirme teknik, uzmanlık çalışması ister. Önceden 
belirlenen program ve sistemler üzerinden rakamsal ölçümler yapılır. 
Veriler analiz edilir. Durum tabloları ortaya çıkarılır. Birim, kurum, iş, 
faaliyet veya konu bazında sonuçlar tespit edilir. Elde edilen çıktılar üzerinden 
değerlendirme raporları alınır. Yönetim bunlar üzerinden tedbir ve 
kararlar alır.

Performans planın gücü ve canlılığı uygulanmasından ileri gelir. Plan, 
hazırlık, uygulama, ölçüm, izleme-değerlendirme süreçlerini kapsar. Performans 
planı stratejik planının başarı ölçüsüdür.